door
Jan R Lunsing

 Cohen is niet de eerste, en zal niet de laatste zijn, maar er is nog nooit iemand zo precies in de voetsporen van Pieter Jelles gestapt als Job Cohen. Allebei kwamen ze niet uit Groningen maar uit het Westen. Troelstra uit Leeuwarden en Cohen uit Haarlem. Allebei zijn ze hier rechten gaan studeren. Allebei zijn ze lid geweest van Vindicat en beiden werden ze later lijsttrekker van onze sociaal-democratische partij.

Er zijn natuurlijk ook verschillen. Troelstra was een van de oprichters van de SDAP, een partij die vocht voor rechten van arbeiders, maar aanvankelijk vocht voor zijn eigen bestaan. Sterker. Aanvankelijk moest Troelstra haast bedelen om zelf rond te komen. Voordat de SDAP werd opgericht, leefde hij van giften en van de inkomsten van zijn blad De baanbreker.

De SDAP is opgericht door een groep die de bijnaam kreeg de twaalf apostelen. Troelstra zat daarbij en natuurlijk andere belangrijke SDAP-ers van het eerste uur, Jan Schaper uit Groningen en Willem Vliegen uit Limburg. Een minder bekende naam was de Zwollenaar Levie Cohen bij. Deze Cohen zou geen grote rol binnen de SDAP spelen, maar wel een rol in de vakbeweging.

De twaalf apostelen hadden gemeen met de huidige PvdA-politici dat ze gezien werden als zakkenvullers. Ze zouden worden betaald door kapitalisten met het doel de Sociaal Democratische Bond en de revolutie de nek om te draaien. Ze zouden baantjesjagers zijn over de ruggen van arbeiders.

Dit was natuurlijk niet waar. Levie Cohen, Jan Schaper en Pieter Jelles Troelstra leefden op de rand van armoede. Zelfs toen Jan Schaper kamerlid was, had hij grote moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Hij moest rondkomen van een inkomen dat andere kamerleden zagen als een onkostenvergoeding. Kamerlidmaatschap was in die tijd iets voor rijke heren die hun schaapjes op het droge hadden. Fitte vutters, zeg maar. Niet iets voor beroepspolitici als Schaper en Troelstra.

Bij de eerste openbare bijeenkomst die de SDAP na haar oprichting hield, op 10 oktober 1894 in zaal Constantia, Amsterdam, werden tegenstanders voor een gedachtewisseling uitgenodigd. Dat liep anders. Vliegen kreeg helemaal het woord niet en Troelstra, die blijkbaar een hardere stem had, werd pas na twintig minuten met termen als “ploert, schurk en moordenaar” het woord ontnomen. Er werd gevochten, waarbij de Groningen Schaper rake klappen opliep en Levie Cohen messteken of bloedende verwondingen aan het hoofd. Toen Troelstra zelf bedreigd werd, stak hij zijn handen vlug in de zakken. Hij gokte erop dat ze hem zo niet zouden durven slaan. En dat klopte.