Inleiding

Naar aanleiding van een discussie over het onderwerp ‘de gekozen Burgemeester’ op twee ledenvergaderingen van onze afdeling, hebben de op onze ALV van afgelopen donderdag aanwezige leden een motie aangenomen die is gericht tegen de vergaande voorstellen die momenteel in kabinet en Tweede Kamer aan de orde zijn. Vanwege deze discussies heeft het bestuur een enquête gehouden onder haar leden. Uit die enquête blijkt dat een overgroot deel (75%) van de leden die hebben gereageerd (193) geen voorstander is van een rechtstreeks door de kiezer gekozen burgemeester.

Aangezien dit onderwerp op het PvdA congres van 12 december in Groningen staat geagendeerd mogen we er van uit gaan, dat onze volksvertegenwoordigers het uitgangspunt zoals dat in het verkiezingsprogramma staat verwoordt vooralsnog zullen blijven uitdragen. Vanwege het feit dat we andere geluiden menen te horen, o.a. uit de mond van onze partijleider, hebben onze leden op grond van de enquête en de hierna volgende zeer beknopt weergegeven argumenten die motie aangenomen.

Wij, afgevaardigden van de afdeling Groningen, willen met het indienen van deze motie de gewestelijke afgevaardigden en het Gewestelijke bestuur verzoeken hun steun uit te spreken voor deze motie. De motie zal op die manier aan kracht winnen. We verzoeken de vergadering dan ook zich in dezelfde zin als de leden van de afdeling Groningen dat hebben gedaan, zich daarover nu uit te willen spreken.

Onderbouwing.

De rechtstreeks gekozen burgemeester lijkt op het eerste gezicht aantrekkelijk, maar is het bij nader inzien niet. Zo'n burgemeester leidt op twee fronten tot ernstig verstoorde verhoudingen:

a. in de verhoudingen binnen het college

b. in de verhoudingen tussen de raad en het college

Ad a. De rechtstreeks gekozen burgemeester leidt tot een andersoortige burgemeester. Nu is de burgemeester een meestal wat politiek neutrale boven de partijen staande figuur, die zowel richting de burgers, als in de richting van zijn college en de raad een bemiddelende rol kan vervullen. Straks zijn we dat kwijt. De burgemeester wordt in wezen de politiek dominante figuur in het college. Dat onderdrukt de positie van de wethouders en dus het collegiaal bestuur. Wethouders worden in deze opzet loopjongen of -meisjes van de burgemeester.

Ad b. Wethouders worden, zoals het er nu in de plannen uitziet, door de burgemeester aangesteld. De gemeenteraad raakt daarmee eigenlijk en misschien wel feitelijk, de mogelijkheid kwijt om de wethouders nog zinvol ter verantwoording te roepen en zomogelijk weg te sturen. Vanzelfsprekende begrippen als politieke controle en verantwoordelijkheid komen darmee onder druk te staan. Dit zal tot gevolg hebben dat de raad nog verder, dan voor de invoering van het dualisme het geval was, aan positie en invloed zal verliezen. Ook raakt de raad daarnaast zijn mogelijkheid kwijt om invloed te hebben op wie er burgemeester wordt (via de vertrouwenscommissie), maar ook om slecht functionerende burgemeesters tot opstappen te dwingen.

Ten slotte.

Van oudsher heeft de PvdA een mooie oplossing bedacht voor het bestaande probleem van de (door de regering) benoemde burgemeester. Dat is natuurlijk de door de raad benoemde burgemeester. Hieraan kleven niet de zojuist beschreven nadelen. In feite bevestig je daarmee de praktijk die in de afgelopen 20 jaar is gegroeid. In een dergelijk systeem blijft de raad het hoogste orgaan, is er alle ruimte voor publiek debat in de raad en blijft ook de positie van de wethouder overeind.

Motie

De leden van de Partij van de Arbeid afdeling Groningen op donderdag 20 november 2003 in vergadering bijeen, roept haar Tweede Kamerleden, de Gewestelijke afgevaardigden en Congresafgevaardigden op, om bij de huidige en de aanstaande discussie rond de gekozen burgemeester, onverkort vast te blijven houden aan de uitgangspunten (verkiezing burgemeester door de raad) zoals die voorkomen in het verkiezingsprogramma voor de huidige Tweede Kamer.

En gaat over tot de orde van de dag.