Aan de ene kant maakte de grondwetswijziging de door ons gewenste door de raad gekozen burgemeester mogelijk. Aan de andere kant, wat heb je aan een gekozen burgemeester als die uiteindelijk niets te zeggen heeft? De burgemeester die uit de informatie waarover we beschikten naar voren kwam en zoals ook al werd vermoed, zou niet zo veel overhouden om te doen. Een heel belangrijk punt dat daarbij speelde was de aansturing van de politie. Als je wil dat de politie er voor de burgers is, dan is het heel belangrijk dat het gezag over de politie democratisch wordt gecontroleerd. Uiteindelijk is dat wel voor deze kabinetsperiode toegezegd.

Naast de taken van de burgemeester was ook een heel belangrijk probleem de chaos die door de overhaaste invoering van de direct gekozen burgemeester zou ontstaan. We zitten zeker ook in het noorden met het probleem dat er al heel veel met de gemeentes is gebeurd, zoals herindeling en dualisering. Dit heeft tot nieuwe verhoudingen geleid en tot veel grotere gemeenten dan vroeger. Daar zou dan nu ook weer een direct gekozen burgemeester overheen komen, terwijl gemeenten nog maar amper tijd hebben gehad om de vorige veranderingen te verwerken. Voor deze verandering zou bovendien maar heel weinig tijd zijn.

We waren eigenlijk juist teleurgesteld omdat we meer democratie wilden, maar dat niet mogelijk was. Wat je uiteindelijk wil is dat iedere gemeente een functionele gemeenteraad heeft, die voor de burger invloed uitoefent. Die democratie moet niet worden uitgehold door een chaotische invoering van een direct gekozen burgemeester met overhaaste en snel in elkaar geflanste campagnes. Omwille van de democratie hebben we uiteindelijk tegen het uit de grondwet halen van de benoemde burgermeester gestemd. Wat daarbij uiteindelijk de doorslag gaf was dat de toezeggingen heel vaag bleven en dat ons compromisvoorstel om gemeenten zelf te laten kiezen of ze in 2006 of 2010 een direct gekozen burgemeester wilden niet werd aangenomen.

De zorg of er wel goede burgemeesters zouden komen was daarbij niet aan de orde. Burgemeesters moeten alleen wel op een goede manier worden gekozen, waarbij ze echt wat te zeggen hebben en er een echte keus bestaat tussen verschillende kandidaten.

Jan Hamel

Noordelijk PvdA Eerste Kamer lid